LINGUA è TECNICA Lexique français-corse LA LINGUISTIQUE Réalisé par Pasquale MARCHETTI A.D.E.C.E.C Cervioni 1981 Ablatif: ablativu Abrègement: accurtera Abréviation: abreviazione Absolu: assulutu Absorption: surpimentu Abstrait: astrattu Accent: accentu; -de prédétermination: aletta; -tonique: incalcu Accentuation: accintuazione Accentuel: accintuale Acceptabilité: accittabilità, -bu- Acception: accizzione Accessibilité: accissibilità, -bu- Accord: accordu Accusatif: accusativu Acoustique: accustica Acrostiche: acrustichju Actif: attivu Action: azzione Actualisateur, -ion: attualizatore, attualizazione Adjectif: aghjettivu Adjoint: aghjuntu Adjonction: ghjunta Abdominal: adinuminale Adoucissement: addulcimentu Adressage: indirizzera Adstrat: stratu à latu, adistratu Adverbe, -ial: avverbiu, avvirbiale Adversatif: avvirsativu Affaiblissement: indibulimentu, sfrullera Affectif: affittivu Affermissement: rinfurzamentu, imprittera Affirmation: affirmazione Affixe: affissu Affrication, -quée: affricazione, affricata (v. mi-occlusive) Agent: agente Agglutinant, -ation, -né: agglutinente, -azione, -atu Aigu: acutu Aire: aghja Allégorie: alliguria Allitération: alliterazione Allomorphe: allumorfu Allongement: allunghera Allophone: allufonu Alphabet: saltere, -iu, santacroce, alfabetu Alphabétique: alfabeticu Alternance: altirnanza; -consonantique: scunsunatura; -vocalique: svucalatura; règle de l'-: regula di u manganiolu Alvéolaire: alviulare Amalgame: imbilighjime, amalgama, -u Ambiguïté: duppiusità, ambiguità Amphibologie: anfibulugia Amuïssement: amutulera Anacoluthe: anacolutu Analogie: analugia Analogique: analogicu, di piccia Analyse: analisi (analisa) Analytique: analiticu Anaphore: anafura Anaptyxe: sciuglitura, anatttissi; anaptyctique: sciuglitoghju, anattitticu Animé: animatu Anomal, -ie: anomalu, anumalia Antécédent: antecedente Antépénultième: terzultima Antérieur: anteriore Anthroponimie: antrupunimia, unumastica Antonomase: antunumasia Antonyme, -ie: antonimu, antunimia Aoriste: (a)uristu Aperture: apertura Apex, apicale: apice, apicale Aphérèse: scapatura, aferesi Apocope: muzzatura, apocupe; -é: mozzu, apucupatu Apostrophe: pigliachjama, apostrufe/ ancinellu, apostrufa Apostrophé: apustrufatu Appliquée: appiicata Apposition: appusizione Apprentissage: amparera Appui: appoghju; consonne d'-, voyelle d'-: cunsunnale, vucale à puntellu Arbitraire: arbitrariu Arbre: arburu Archaïsme: arcaisimu Argot: ghjergu Argument: argumentu Arrondie, -issement: attundulata, attundulera Article, -ulation, -ulé: articulu, articulazione, articulatu Aspect: vistura, aspettu Assimilation: assimilazione Assonance: assunenza Asyndète: assindetu Atlas linguistique: cartulare linguisticu Atone: lenu, atunu Audio-: audiu- Augmentatif: criscitivu Autonome, -ie: (a)utonumu, (a)utunumia Auxiliaire: d'aiutu, (a)usiliare Barbarisme: barbarisimu Bas:...suttanu / bassu... Base: basa Battue (consonne -): sbattuta Bilabiale: bislabiale Bilingue: bislinguu, -a Bilinguisme: bislinguisimu Binaire: binariu Bref, brève: cortu, -a Cacuminal: cacuminale Caduc: caducu Calembour: bisticciu Calque: ristampu Canonique: canonicu, -a Cardinal: v.numéral Cas: casu Casuel: capitaticciu, casuale Catégorie, -l: catiguria, catiguriale Césure: spaccu, tagliaversu Chaîne parlée: parlacatena Champ: campu Chiasme: chjasimu Chj (pron.): chji Choix: scelta Chuintant, -e: sciuscittaghju, -a Classe: classa Code: codice Collectif: cullettivu Collocation: cullucazione Combinatoire: cumbinatoriu, -a Commutation: cummutazione Comparaison: paragone, cumparazione Comparatif, -isme: cumparativu, -isimu Complément: cumplementu Composé: cumpostu; lettre -e: intricciata; passé -: passatu quancianu Concordance des temps: consecutio temporu (m) Concret: cuncretu Conditionnel: cundiziunale Conjonction: cunghjunzione Conjugaison: cunghjucazione Consécutif: cunsicutivu; voyelles -ves: vucali filate Consonne, -antique: cunsunale, -alicu Constrictive: custrittiva Construction: struttura, custruzzione Contamination: cuntaminazione Contexte: cuntestu Continue: cuntinu Contraction: cuntrazzione Contraste: cuntrastu Convergence: cunvirghjenza Coordination: curdinazione Copule: copula Corrélatif: currilativu Corpus: corpus Coût: costu Datif: dativu Déclaratif: dichjarativu Declinaison: declinazione Défectif: difettivu Défini, -tion: definitu, -zione; passé -: passatu landanu Degré: gradu Déictique: insignaghjolu, deitticu Démonstratif: dimustrativu Dénomination: dinuminazione Dentale: dintale Dépendant: dipindente Déponent: dipunente Dépréciatif: sprizzativu Dérivation, -é: dirivazione, dirivatu Désinence: disinenza Déterminant, -ation, -é: determinente, -azione, -atu, ditar- Deuxième artculation: articulazione seconda Diachronia, -que: diacrunia, diacronicu Diacritique: diacriticu Dialecte, -al, -ologie: dialettu, dialittale, dialittulugia Dictionnaire: dizziunariu Diérèse: spiccicu, dieresi Diglossie: diglussia Diminutif: diminutivu Diphtongue, -aison: dittongu, dittungazione Discontinu: scuntinuu Discours: discorsu Dissimilation: dissimilazione Distributif: distributivu Dorsale: dursale Double: doppiu, -a Doublet: duppione Douce: dolce, frolla Duel: duiale; au -: in dui Durcissement: imprittera, indurimentu Dure: pretta, dura Ecriture: scrittura Elider (s'-): sparisce Elision: sparitura, elisione Ellipse, -tique: enfasi, enfaticu Emprunt: imprestu Enclise: affollu, enclisi; -tique: affullatu, encliticu Enjambement: scavalcu Enoncé: enunziatu Epenthèse: intramizera, epentesi Epithèse: aghjustera, epitesi Epithète: epitetu Etymologie: etimulugia Etymon: etimu Euphémisme: (e)ufemisimu Euphonie, -que: (e)ufunia, (e)ufonicu 2volution: evuluzione Exception: eccezzione, trasgiattu Exclamation: esclamazione Explétif: spletivu Explosion, -if: splusione, splusivu, -a Expression, -if, -ivité: sprissione, sprissivu, sprissività Extension: stensione Factitif: fattitivu Faible: debule Faisceau: fasciu Faucale: di fuciale, fucialinca Féminin: femmina (inv.) Fermant: chjudente Fermé, -eture: chusu, chjusura Figement: caghju Figure: figura Final, -e: finale Fixation: fissazione Flexion: flessione Fonction, -nel: funzione, funziunale Forme, -l, -alisme: forma, furmale, furmalisimu Fort, -e: forte Fréquence: frequenza, fra- Fréquentatif: frequentativu, fra- Fricative: strufinaghjola, fricativa Futur: futuru Gallicisme: francisisimu Gémination, -ée: aduppiatura, cuppiatura, ghjeminazione; aduppiata, cuppiata, ghjeminata Génératif, -ve: ghjinerativu, -a Génitif: ghjenitivu Genre: genaru Gérondif: girundivu ghj (pron.): ghjè Glossaire: parullaghju Glossème, -atique: ghilussemu, -a, ghilussimatica Glotte, -al, -alisé: ghilotta, ghiluttale, ghiluttalizatu Grammaire: gramatica Grammatical: gramaticale Graphe, -ie: grafu, grafia Graphème: grafemu, -a Grasseyement, -r: gulirachjime, gulirachjà Gutural: di gola, gutturale Harmonie, -ique: armunia, armonica Haut, -eur: altu, altezza Hémistiche: emistichju Hendécasyllabe: endecasillabu Hexamètre: esametru Hiatus: intuppu, iatu Homonyme, -ie: umonimu, umunimia Hypallage: tramutu, ipallasge Hyperbole: iperbula Hypercorrect, -ion: tracurrettu, trecurrizzione Hypostase: ipostasi Hypotaxe: iputassi, -a I (en début de mot, écrit mais non prononcé): i assicuratu Ictus: ictus Idéogramme: ideugrammu, -a Idiome, -atique: idioma, idiumaticu Idiotisme: sputichisimu, idiutisimu Imparfait: imperfettu Impératif: imperativu Impersonnel: impersunale Implosion, -ive: implusione, implusiva Inchaotif: incuativu Incidente: incidente Incise: incisa Inclusion: inclusione Indéfini: indifinitu Index: indettu Indicatif: indicativu Indice: indice Indirect: indirettu Indo-européen: induropeiu Infinitif: infinitivu Infixe: infissu Inflexion: inflessione Informateur, -ion: infurmatore, infurmazione Initiale: iniziale Instrumental: strumintale Intensité: intensità Interjection: vucichjula, interghjizzione, intar- Interlocuteur: interlucutore Interrogatif, -ion: interrugativu, interrugazione, intar- Intervocalique: intervucalicu, -a Intonation: intunazione Interversion: intervirsione, intar- Intransitif: intransitivu Invariant: invariente Inverse: imbarsciu Inversion: inversione Iotacisme: iotachisimu Isoglosse: isuglossa Itératif: iterativu Jargon: ghjergu Jumelage: appaghjata Juxtaposé: cumpagnu/filatu; -ition: accumpagnu/infilarata Koinè: koinè Labial, -isation: labiale, labializazione Labio-dentale: labiudintale Labio-palatale: labiupalatale Laboi-vélaire: labiuvilare Laboratoire de langues: laburatoriu linguisticu Langage: linguaghju, -giu Langue: lingua; -cible: -sibula; -maternelle: -materna; -mère: -madre; -première: -prima; source: -di partenza Laryngal: laringale Larynx: ghjargastrolu Latérale: laterale Lénition: lenizione Lettres: lettere, -are Lexème: lissemu, -a Lexique: lessicu Lexical, -isation: lissicale, lissicalizazione Lexicographie: lissicugrafia, le- Liaison: ligame Libre: liberu, -a; -aru, -a Lingua franca: lingua franca Linguistique: linguistica; -comparative, historique, générale: -cumparativa, storica, generale Liquide: liquida Litote: litote Locatif: lucativu Locuteur, -ion: lucutore, lucuzione Loi: lege Longue: longa Masculin: mascu, -sciu, -schju (inv.) Marque: segnu Métaphonie: mitafunia, me- Métaphore: mitafura, me- Métathèse: barattera, mitatesi, me- Métonymie: mitunimia, me- Mètre, -ique: metru, metrica Mi-: mezu, -a Minimal, -e: minimale Mi-occlusive: schjuditoghja, mezucclusiva Mixte: mistu, -a Mode, -al, -alité: modu, mudale, mudalità Momentanée: mumintania Monème: munemu, -a Monosyllabe: curtachjolu, munusillabu Morphe, -ème, -phologie: morfu, murfemu, -a, murfulugia Mot: parola, -olla, -ulla; -clé: -chjave; -omnibus: -ghjuvarina; -outil: -attigliu; -phrase: -frasa; -s-tandem: -e cumpagne; -thème: -tema; -valise: -invalisgiata Mouillé: à mogliu, palatognulu; -ement, -ure: mogliu Moyen (adj): mizanu Muet: mutu Mutante: cambiarina; non-: mansa Mutation: mutazione Nasal: di nasu, nasale; -isation, -isé: nasalizazione, nasalizatu Nasillard: nasognulu Négation: nigazione, ne- Néographisme: niugrafisimu Néologisme: niulughjisimu Neutre: neutru Nom, -inal: nome, numinale Nombre: numeru, -aru Nominatif: numinativu Non-: in-, im- Norme, -atif: norma, nurmativu Numéral: numerale; -cardinal: cuntatoghju, cardinale; -ordinal: numeratoghju, urdinale; fractionnaire: spartitoghju, frazziunariu; -distributif: scumpartitoghju, distributivu Objet: ughjettu Oblique: traversu Occlusion, -ive: ucclusione, ucclusiva Onomastique: unumastica Onomatopée: unumatupeiu Opposition: uppusizione Optatif: fussipuru, uttativu Oral: urale, o- Ordre: ordine Organique: urganicu Orthoépie: urtuepia Orthographe: urtugrafia Orthophonie: urtufunia Ouvert, -e, -ure: apertu, -a, apertura, apa- Ouvrant: aprente Oxyton: mozza, tronca (f.) Paire: paghju Palais: palaticu; voile du-: vel di palaticu; voûte du-: volta di palaticu; -dur: palaticu duru; -mou: palaticu umule Palatal, -isé, -isation: palatale, palatalizatu, palatalizazione Paradigme, -atique: paradimma, paradimmaticu Parallèlisme: appaghjata, parallelisimu Paraphrase: parafrasa Parataxe: paratassa Parenté: parintia Parenthèse, -tisation: arculella, arculillata Parfait: perfettu Parler (n.): parlatu Parole (la-): parlà (u-); parole (une-): v.mot Paronyme: paronimu Paroxyton: liscia, piana (f.) Participe: participiu Particule: particella Partitif: partitivu Passé: passatu Passif: passivu Patois: pattuà Patronyme: casata Pause: rifiatu Péjoratif: pighjurativu Pénultième: nanzultima Perceptibilité: percettibilità, par-, -bu- Période: infrasata Périphrase, -tique: perifrasa, perifrasticu Permutation: permutazione, par- Personne, -l, -ification: persona, persunale, persunificazione, par- Pertinent: pertinente, par- Pharynx: cannella; pharyngal, -isé: cannillare, cannillarizatu Phénomène: fenomenu Philogie: filulugia Phonation: funazione Phonème, -atique: funemu, funimatica Phonétique: funetica Phonie, -que: funia, fonicu Phonologie, -que: funulugia, funulogicu Phrase, -èologie: frasa, frasiulugia Pied (métr.): scalellu Pléonasme: pliunasimu Pluriel: plurale; au-: in parechji Plus-que-parfait: trapassatu Point: puntu Polyphonie, -que: pulifunia, pulifonicu Polysémie: pulisemia Ponctuation: puntighjatura Possessif: pusessivu Postposition: puspusizione Post-tonique: pustonicu Potentiel: putinziale Prédétermination consonantique: cunsunatura capunanzu Prédicat, -if: predicatu, predicativu Préfixe: prefissu Prépopsition: pripusizione Présent: presente, pri- Prétérit: preteritu prétonique: pretonicu Privatif: privativu Proclise: arrembu, pruclisi; -tique: arrimbatu, prucliticu Progressif: prugressivu Prolepse: anticipera, prulessi Pronom, -inal: prunome, prunuminale Proparoxyton: sguillula (f.); (quandu l'incalcu hè prima di a terzultima, a parolla hè detta " catasguillula": pigliamine Proposition: prupusizione Propre (nom-): propiu (nome-) Prosodie: prusudia Prosthèse: v.prothèse Protase: prutasa Prothèse: accapatura, protesi Psittacisme: pisittachisimu Psycholinguistique: pisiculinguistica Purisme: cruschisimu, purisimu Qualificatif: qualificativu Qualité: qualità Quantité: quantità Racine: radica Radical: radicale Redondance: ridundenza Redoublement: radoppiu Réduction: riduzzione Réfléchi: riflessivu Régime: regime, righjime Régir: reghje Régréssif: rigressivu Régulier: rigulare Rejet: rimandu Relâchée: allinata Relatif: rilativu Relation: rilazione Rétroflexe: ritruflessu, -a Rhétorique: ritorica Rhotacisme: ratachjisimu Rime: rima Roulé: vibratu Rythme, -ique: ritmu, ritmicu Sabir: bastardume Sandhi: sandhi Segment: sicamentu Sémantème: simantemu, -a Sémantique: simantica Sème: semu, -a Semi-auxiliaire: mezaiutu SEmi-consonne: mezacunsunale Sémiologie: simiulugia Semi-voyelle: mezavucale Sifflante: fiscaghjola Sigle: sigula (f.) Signal: signale Signe: segnu Signifiant, -é: significante, significatu Significatif, -on: significativu, significazione Simple: semplice/ ugnulu (ant.doppiu) Singulier: singulare; au-: in unu Solécisme: sulichisimu Sonante: sunaghjola Sonore: sunora Sonorisé, -ation: sunurizatu, sunurizazione Sonorité: sunurità Soufflante: ansciaghjola Sourd, -e: sordu, -a Soutien: sustegnu spirante: spiraghjola Stimulus: stimulu Strophe: strofa Structure, -al, -alisme: struttura, strutturale, strutturalisimu Style, -istique: stile, stilistica Subjectif: sughjettivu Subjonctif: sughjuntivu Subordination, -onnant, -onné: suburdinazione, suburdinante, suburdinatu Substantif: sustantivu substitut: sustitutu Substrat: stratu suttanu, sustratu Suffixe: suffissu Suite: seguitu Sujet: sughjettu Superlatif: superlativu Superstrat: stratu supranu, superstratu Survivance: avanzu Syllabe, -ique: sillaba, sillabicu Symbole: simbulu Synchronie, -ique: sincrunia, sincronicu Syncope: strignitura, sincupe Syncrétisme, -ique: sincritisimu, sincreticu Synecdoque: sinedduche Synérèse: appicciu, sineresi Synonime, -ie: sinonimu, sinunimia Syntagme, -atique: sintammu, -a, sintammatica Syntaxe, -ique: sintassi, sintatticu Synthèse: sintesi, sinteticu Système, -atique: sistemu, -a, sistematicu Tabou: tabù Tautologie: tutulugia Tempo: tempo Temps: tempu Tendu: tesu; non-: andente Tenue (n.): tinuta Terminologie: terminulugia, tar- Texte: scrittu, testu Thème: tema, -u Théorie: tiuria Thèse: tesi Tilde: tilde Ton, -alite: tonu, tunalità Tonique: incalcatu, tonicu Toponomastique: tupunumastica Toponymie: tupunimia Transcription: trascrizzione Transitif: transitivu Transition: transizione Tréma: pichjuli (plur.); surmonté d'un-: pichjulatu Triphtongue: trittongu Typologie, -ique: tippulugia, tippulogicu Usage: usu Uvulaire: ugulare Variante: sfarinziola, svariente Véhiculaire: veiculare Vélaire: vilare Verbe, -al: verbu, virbale Vernaculaire: virnaculare Vers: versu Vibrante: frimente Vocable, -ulaire: vucabulu, vucabulariu Vocalique, -isation: vucalicu, vucalizazione Vocalisme: vucalisimu Vicatif: vucativu Voix: voce Voyelle: vucale W (pron.): doppiu vè Yod, -isation: iod, iudizazione Zéro: zeru Zeugme: zeiuma Zézaiement, -ayer: zisisulime, zisisulà