Cecilia Martell



Kanâcisowin (Cleanliness)


*********



1. Ministikoskaw-Sâkahikanihk, (Joseph Bighead First Nation) nikih-nihtawokin niya, êkwa êkota, nikih-ohpikihikawin iskohk niyânan ê-itahto piponiyân. Êkospi oma kihtê-ayak niki-opikihikwak mitoni kih miyotwawak. Kahkiyaw awiya kih kisêwâtotawêwak. Mihcêt kîkwây nikih-wihtamakwak, mâka namôya tâpwê kîkway nitoh-nitohtên kwayask, tâ-kîh nitohtamên ata. Mâka wiya nikîh-kiskinohamâkawin tânisi têsi- mânacisîyân. Taskoc ayisînêw kapê-kihokêt, namôya noh-pakitinikawin tâh-wâh-wânahtâyan asonî ita kihtê-ayak pikiskwêtwâwi. Piko pêyakwânohk êki-apiyân êkwa namôya ahpo wayawêtimihk noh-mêtawân. Namôya ohci pakitinikatêw, mîna ahpo nikan ta- pimohtêt awiyak ita kihtê-aya ê-apiyit. Kih-kostawak kihtê-ayak êkwa êyikohk êkih mânacihicik mîna.

2. Ciki nipisîs kih-kanawêyihcikatêw awasisak ohci êka ka-nitohtakik. Kispin ka-wapimiht oma awasis êka kwayask ê-totahk ahpo ê-naskwêyasimot, êkosi kih makohaw. Kih- tâpwêhcikatêw awasis êka nantaw kisi-mînwahiht sêmak, ahpo êka ê-nitotahk, mistahi tayimihôw nikan ati. Namôya takîh ponihtaw anima kâmayatanîyik, pahkaci êka ê-ohci nitohtawaht kihtê-aya.

3. Anohc êkwa misi pitos. Namôya êkwa pakitinikatêw ahpo takita-hamawasôyâhk tanisi kaki-isi sohki-ohpikihikawêyahk niyanan. Mitoni wawânîhcikatêw êkwa tanisi têsi- ohpikihcik awasisak, êyak ôhci pikwêsi awasisak kêsi-waskawêcik; namôya nâkatohkê- wak, mîna namôya kîkwây kostamwak. Mâka, kiyapic niya nipimcisahên kayas kitâhamawâsowin. Nitawasimisak kaskihtamasowak mânacihitowin ka-isi waskawicik. Kiyam ota êkah-kihtê-ayowicik namôya ayiman nipisîs totinaman toh-makohakik, ita ê- wapimakik êka kwayask êtotahkik. 

4. Mânacihitowinihk ohci mîna niki kiskinohamâkawin têsi kanacisiyân. Nîcoskinê kiskwêsisak, êkwa niya ê-ati â-oskinêkiskwêwêyahk niki-itohtahikawinan ohpimi nêwo kisikaw mîna tipiskaw. Namôya noh-pakitinikawinan awiyak tapikiskwatayahk, niyanân piko tasi. Nikawinanak piko kih pakitinâwak tapê-itohtêcik ita kâyayahk, ê- kiskinohâmâkawiyahk têsi iskwêwêyahk. Nikawênanak niki kiskinohamakonanak tanisi têsi wawiyêhisoyahk takanaci mamitoniyihtamahk nitêhinahk mîna nitahcakanahk. Namôya ta-pê-kiskwatâyakik, ahpo taki-tapimayakik awiyak napêwak. Kîkway niki miyikawinan tosihtayahk totamîhikoyahk taskoc mîna kaskikwasowina. Piko tasoki kocihtâyahk ta-miyo mamitonêyihtomahk. Ta-miyo mâmitonêyimâyahk okawîmâw askîy, mîna mâmaw-ohtawîmâw êkoni ta-nikânastayahk kîkwâya tanihkê ohci ta-miyo mamitonêyitamahk êyakwanima toh-miyo pimatisiyahk otê nikan isi. Tâpwê êwoko nitâpwêhtên. 

5. Êkosi oma kakih-oskayiwêyan, askiy mitoni kih-kanatan. Namôya ohci mihcitowak âyisinêwak. Nikih wâpimânanak mâna âyisinêwak ohpimi ohci pêyakwaw pêyak askiy. Niyanân iskwêsisak nikih nipêwisinan êkwa mîna mâna êki-sakotêhiyahk. Namôya apoh awiyak nohioi kita-pimânan ason cî napêsisak. Tanita piko mîna mâna êki-wâpimâyakik ayisinêwak oma ka-nipakwêsimohk, ka-nipihk. Oma kati tako-piciyahk, kakiyaw mâna niyanân iskwêsisak êki-kâsoyahk. 

6. Kayas pêci-nawây onikihikomawak kî-nawasonêwak iskwêwa okosisiwawa ohci. Ê- oskinêkiskwêwihk namôya nantaw kiyam êka ênistawêyimat ana napêw kanawasonamâkawêyin. Piko êki-nitaw-wicâ yamat. Tahto kâ-kiskiyimakik êkosi kaki-isi wicihtahicik, kî-ati sakihitowak, mîna kinêwês kî-ati wîcayahtowak êkihtê-ayiwicik. Napêw kotinêskwêwêt, piko êki-nihta mâcit, ê-nihta-atoskêt, mîna ta-nihta pimâcihot sakahk, namôya wiya ê-ocimiyo nakosit, ohci. Anohc namôya êkosi ispayin soskwac êkwa ê-mosci-otintocik oskâyak kêsi akawatitocik. Namôya miywasin êkosisih, namôya kinwês wîcayâhtowak êkosi paskiwihitowak. Nicisanak êkosi kaki-isi-wikihtocik kayas, kiyopic wicâyâmiwak owicêwakanowawa. Kih-kiskinohamasowak tanisi têsi sakihacik mîna têsi pamihacik owiciwakanowawa. 

7. Apoh atoskêwin kihto-tamwak sakihitowinihk ohci êkwa miywêtamowinihk, ê-isi kitimakêyimitohk. Mihcêt kîkway, taskoc wîyas kapâsamihk, ki-miyo pimatisinanowo kî-isi nocihtawak. Askaw mâna oma nikawiy kâ-tasikahk akwawân kawih-akwawit, kahkiyaw mâna niyanân iskwêsisak êki-ayisinawayahk. Ê-mah-miyikoyahk mâna wiyasis kâ-pânisahk êkwa mâna ê-ayininawayahk, ê-mah-manisamahk êkwa ê-pasamahk anima wiyasis. Mitoni kih kanatan ita oma kaki-ayayahk. Apoh kinosêwak kakih-osihêcik mîna kakih-pahkikinohkêk, kih-kanâci mamitonê yihcikatêw. Askiy oma mitoni kwayask kih kanaci-kanawihcikatêw.