Jon Mirande



Aitz baten puntaren-puntan
            bi bele zeuden izketan,
            -gaua bezin beltz bele bi-:
            "bazkaria gaur nun arki?"
            itxaso gazi aldean
            ala zurgaizti berdean?
            
            Ondartzetik ikusi diat
            ondartzen ontzi eder bat,
            t'iru oiu entzun ere
            aruntz joan nauk airez-aire:
            iru ilotz an etzanik...
            ondartzean diat jango nik!"
            
            "Ona zerbait goxoago:
            basoan ilik bai'dago
            zaldun gazte bat, ezpata
            zorrotik erdi-irtenda.
            Il dala inork ez zakik
            zakurrak t'andreak baizik.
            
            Elizara joan dek zakurra,
            et'andre ezti ederra
            beste maitale batekin...
            Ator, lagun! Egan ekin!...
            Eskerrak guda onari
            ba diagu jaki ugari.
            
            Bular-gain i aiz jarriko,
            begiak nik aterako,
            bere begi polit urdin...
            Eta bezo izan dedin
            neguan ire kabia,
            ar bere ile oria!"
            
            Gaixoak oe otza du
            basoan dalarik Negu!
            Entzun gabe nesken negar
            lo dago!, burkotzat belar.
            Azeriak ta zakurrak
            sakabanatzen ezurrak...
            
            Jon Mirande
            BI BELEAK IV
            (Orhoituz 21-22)
             
            Soin zabal, zalhu, txapeldun,
            euskaldun eta fededun,
            -handi baita- sudur mintzo,
            zintzo dira, o! Hain zintzo
            eta barnez oro zaldun...
            ...Nahiz arrunt den azala.
            (Izaitetik hek bezala
            Ortzi Jaunak zaint'nazala).
            
            Ilhunean zeuden lehen
            Bainan JEL argia goihen,
            jautsi baita Euskadi-ra,
            argiturik bizi dira
            ahalikan bizi dira
            ahalikan eta zehen
            demokrat onen gisala.
            (Argitzetik hel bezala
            Ortzi Jaunak zaint'nazala)
            
            Jakintza badute anhitz
            atso-, haur, eta zuhurt- hitz
            ba dakite politika,
            pilota, dantza, kantika,
            bai eta kantu ez likits-;
            Leitzen dakite Misala
            (Leitzetik heiek bezala
            Ortzi Jaunak zaint'nazala)
            
            Trebe izaiki tekhnikan
            joritzen dira Amerikan;
            haatik, han ere zintzoki
            elkartzen dira Batzoki
            abertzaleetan; ez bakan
            joaiten, han ere, elizala.
            (Joritzetik hek bezala
            Ortzi Jaunak zaint'nazala).
            
            Aphezak eta auzaphezak
            benedikatu ezkontzak
            egiten dituzte bethi
            -ohetik landa hobeti
            dastatzekotan- aratzak
            diren neskekin, ontsala.
            (Ezkontzetik hek bezala
            Ortzi Jaunak zaint'nazala).
            
            Bainan ahanzten zitzaitan
            hospatzea neurthitzotan
            heien jaunzdura igandetan,
            bihotzaren zuriz ala?
            (Zuritzetik hek bezala
            Ortzi Jaunak zait'nazala).
            
            IGORTE:
            
            Nola juduen baitzinen
            zintzo diren Euskaldunen
            Jaun zara, Jahve, gisala
            neu, zer ere zaitan jinen,
            zintzotzera hek bezala
            Ortzi-k utzi ez nazala.
            
            Jon Mirande
            EUSKALDUN ZINTZOEN BALADA X
            (Orhoituz 33-35) Kanpoan gauerdi,
            hostoen firfira
            auhen bat dirudi.
            Izarrak non dira?
            
            Kanpoan ilhuna:
            nehon ez argirik
            ikhara, ilhuna,
            zuziena baizik.
            
            Akher hil bat datza
            bere odolean.
            Sorginak dabiltza
            leize hospelean.
            
            Dathorkeieneko
            urhezko thronu bat
            su-aurrean dago
            Aingeruarentzat.
            
            Sorginen leizean
            lizun, bilhuts-gorri,
            bilhoak haizean,
            neska bat dantzari...
            
            Oi zu neska lerden
            oin-beso arinak
            zugan du atseden
            Satan nagusi onak!
            
            Jo zazute txistu,
            eta danbolinak;
            egizute kantu
            gauazko Reginak:
            
            "Argi-Ekharlea
            goresten zaitugu.
            Geure zaintzailea.
            Gaur hel zakizkigu!"
            
            Emeki, politki
            sugarrak dira hil,
            gau beltzak baitaki
            dela goiza hurbil.
            
            Sorginak itzali
            dantzak hamaitu-ta
            Oilarren azali
            ezagun... Goiza da.
            
            Jon Mirande
            A) AKELARRE III
            (Orhoituz 17-19)
             
            Elhia jalki zeneko
            neskari muthil bizkorrak:
            "nehoiz ez haut ahantziko".
            
            Ondikotz! Haize gogorrak
            orbelak eroaiten ditu,
            bai eta zin ezilkorrak...
            
            Ekhia zenean sarthu
            bethi ere maithatzeko
            bertzerekin zen hitz-hartu.
            
            Jon Mirande
            A) MAITARZUN VIII
            (Orhoituz 29)
             
            Aineza gal bizia goiz batez
            iskilludun, ixil eta zutik
            guduz hilda lur zar honen maitez
            mendietan, etsaien eskutik.
            
            Aininderor gaztaroan, nerau
            ikurrinik et'ikurrik gabe,
            ezpainetan othoitzik ez, birau-
            itzalik ez, baikor, ez herabe.
            
            Ainitza gal hats, arima, odol,
            heuretako, nire jainko eidol
            maitea, Lur! mendi-gudu baten,
            eguzkiek, inguruz inguru
            ene soin haur, berriz sor haiduru
            hiretan lo, garrez jo lezaten.
            
            Jon Mirande
            A) ERESI XVI
            (Orhoituz 53)
             
            Aintziko urera!
            ilhargi-laurden bat erori zen,
            zuri, jori,
            gauko zitu zorhi:
            igelek jan dute, igeltxo igeldariek.
            
            Orain, aldiz,
            intzirika daude igel igelttoak,
            igel igeltto zoroak...
            
            Gau-minean
            aintziko igelek dute, ai! ei!
            ilhargi-min.
            
            Jon Mirande
            A) IGELAK II
            (Orhoituz 15)