MARÍA MUUCH
Jorge E. Sobrino Sierra
Ti jump'éel kaaj náach ti k'antunilkin kajakbal juntú ul noch k'oolel ma'tu yutsal u yantal u paalal. Jump'éel k'iine'u yiichame' tu ya'ala ti' Dios: Ts'áa ka anakto'on kpaal kex peek', k'eek'en wa muuch je' ba'axake ts'aanto'on juntuul paal Diose', tu ts'ajtio'ob u ti'i bolalo'ob le ka siij le paalo' juntúul muuch, ka tu ts'ajo'ob u k'abaa'ainte' María Much. Jach yakunta'ab tumeen u tatao'ob, Máan le ja'abo'obo' María Muuche' tu ch'aaj xlo'bayni. Sáansamal ja'atskabile' ku bin Juuch'. Jump'éel yokbal k'iine juntúul xi'ipale' taakchaj u u yilik bix u bisik u juch le u k'eeyemo'. Jumj'el k'iine' jbin tu paach ka tu yilaj u luk'esik u sóole'ka suunaj juntuul sak xch'uupal k'aank'an u tso'otsel u pool. Jach tu jajile' ki'ichpan. Le xi'ipal tuune' tu yichtaj xMaría Much. Ka tu tsikbataj ti' u taatato'ob. Ka tu ya'alajtio'ob ka xi'ik k'aabil u k'ab xMaría Muuch, letio'ob tuune' tu ya'alajo'ob ti'e' choko u pool bix u yo'ol ka taakak u ts'o'okol u beel yeetel juntúul muuch, ba'ale' le xi'ipale' tu xachajuba ti'u taatao'ob, le tatao'ob tuune' ka bino'ob u k'aato'ob u Marí Much. U ts'o'oke, jts'o'ok u beelo'ob, ka bino'ob jkajtal tu yotoch u taatale xi'ipale'. Beytúun ma'yakeenta'an Marúa Muuche'le kanjook'ok u yíichan tanae' ku púul ich tuutu' ja; le kan taaktúun u yíichame' ku jook'esik María Muuch ku yokesik ichnaj. Jump'éel oknaj k'iinile' María Muuch tu luk'esaj u sóol u tia'al u bin jwenel ka tu p'ataj tu yiknal u k'aan. U y'iichame tu yilaj; ka tu pa'ataj u wenwl. Ka tu ch'aaj le sóole'ka tu jataj le ku yaja maría Much ka jo'op' u seen ok'ol, ka séeb kuch u y'iicham, le máax tu taasaj ti' jump'el nook' jach jats'uts, beyo' María Muuche'ka suunaj cheej. Beyo' ka p'aat'ob ki'imak u y'oolo ka anchaj u k'u'uk'o'ob beyo' (palal).