CALELHON

Contes del Papanon (extrait)


***************


Lo papanon, fantons, que dins la nuech reverta tant la vostra memina, lo papanon es pas un sabent: coneis pas Grimm, Perrault, Pourrat, Sebillot o Meraville e tots les contaires de la Terra... Conta co que sap, coma lo sap, e vos dira pas que lo nom d'un amic, que li faguet aquels conte, se i a un bel briu, lo sabi pas, ...o que lo nom del siu papanon .Aital, diria al sabent : mesfisatz-vos de tot aquò. I trobaretz pas res per vos. I tornarem pas mai.
Aquòs's al droles que tot aquò es mandat, a n'aquels que s'acampan encara a l'environ del penin o de la memina, per ço que los sius sapieron benleu li far comprener la risquesa tant plonda de la paraula dels aujols. 
Qualques parents aquò de nos, lo sabi plan, an pas perdut aquel ben als quatre vents. E aquela raça de droles, pas desmairada, es pas perduda en Roergue. Lo Grelh per los sols Jocs Florals de 1971, a trobat quatre joves contaires, encara esmeravilhats, benleu, coma tots los que sont dins la prima joventut o que ne sortisson a pena, mas subretot sensibles a-n'aquel quicon, qu'apelam estres o cestre, que es la clau dels contes, e'ten encara al domeni acostumat de nostra vielha terra. 
Dins lo vielh aure donc monta la saba, encara! Aquels estres, sont de causas, mai que mai, de cada jorn, mes vestidas de mila biaisses o d'un biais estranh, per la sola fantasia del contaire. Aital Victor, lo repotegaire, a lo nas mai curvelat qu'un autre? Diriatz, vos, benleu, se !o vesiatz, qu'es malaute. Nanni, maginatz! repotegava e lo nas serviguèt la venjança de la sia femna. Mas, aquò's una plan longa istoria que la d'un nas que prenguet la fugida... Alara escotatz !
Nas trop reguergue es pas crestian!
E n'oblidatz pas lo proderbi ! Darre aquelas fantasias, i a praquò un rasonament: tal fach es estranh. ne cal cercar la causa, dison los actors, malgrat els, dels contes. E cercan de liams entre l'irrational e lo rational. L'estuflol enfadat del pastre, lo baile ne coneis lo poder. 
Malur per aquel ! Per escapar a son poder, se fa liar a un aure, e aquò's la causa de sa mort. Malur per aquels que volon rasonar subre l'irrason! Ara, imaginatz, pichons, que fague d'aquel prepaus un saber. Aquò seria nostre secret ; diriai: « Mesfisatz-vos de las persegas, las unas vos feran ases, mas las autras vos tornaran vostra cara d'ome. Un porc, sabetz, crompat sul fieiral de Riupeiros donet aitant de cambajon que lo monde volguet... Aquelas vertats sont pas a l'escola.